Біздің филиалға – 40 жыл

Еліміздің өткенін зерттеп, електен өткізілуіне қажетті құнды деректердің көзі болып табылатын бір ғана мекеме бар. Ол- архив. Архив-тарихтың алтын қазынасы.
Мемлекеттік архивтер- заңнамалық тұрғыдан белгілі бір міндетті атқаратын арнайы мекеме.
Мемлекеттік архивтерде жүргізілетін жұмыстардың басты мақсаты – архив қорларын сақтау, үнемі толықтырып отыру, халық игілігіне пайдалану.
Архив – өткен өмірдің ескерткіші. Қоғамның бай тарихи тәжірибесін жан-жақты, ауқымды бейнелейтін архив және ондағы сақталатын құжаттардың құндылығы мен маңыздылығы ерекше. Архивтерде жинақталған қорда төл тарихымызға қатысты баға жетпес мол мұралар сақталған. Сондықтанда ел аумағындағы мемлекеттік архив қорларына зор жауапкершілікпен қарау- бүгінгі күннің талабы.
Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 22 желтоқсандағы қабылданған «Ұлттық архив қоры және архивтер туралы» Заңында «Ұлттық архив қоры Қазақстан халқының тарихи-мәдени мұрасының ажырамас бөлігі болып табылады және оны Қазақстан Республикасының Ұлттық игілігі ретінде мемлекет қорғайды» деп көрсетілген.
«Біздерді де ойлайтын жан болса егер, шаң басқан архивтерден табыламыз» деп Мұқағали ақын жырлағандай,- өткені жоқ ел, тарихы жоқ халық болмайды.
Қазақ ССР Министлер Кеңесінің 1985 жылғы 15 шілдедегі «Республикадағы архив ісінің жағдайы және оны одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» №248 Қаулысының негізінде Халық депутаттары Облыстық атқару комитетінің 1986 жылғы 20 мамырдағы №12-350 санды шешімімен, 1986 жылы 18 маусымда №11-172 шешімімен «Жеке құрам бойынша Кеген аудандық шаруашылық есептегі архиві» ашылды.

1994 жылы 14 ақпанда №79 Кеген ауданы әкімі қаулысымен шаруашылық есептегі аудандық архивті бюджетке көшірілді.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 23 мамырдағы аумақтық құрылымдарына өзгерістер енгізілу жәйлі Жарлығына Алматы облысы әкімінің осы Жарлыққа байланысты 27 мамыр 1997 жылғы №5-153 шешіміне сәйкес Кеген ауданы таратылып, аудан орталығы Кеген селосы болып бекітілу нәтижесінде Кеген, Нарынқол аудандық архивтері қосылып, Кеген ауылында Райымбек аудандық архиві болып жұмысын жалғастырды.
25 тамыз 1997 жылдан Алматы облысының мемлекеттік архивінің Райымбек филиалы, 12 қараша 1997 жылдан «Алматы облысының мемлекеттік мұрағаты» мемлекеттік мекемесінің Райымбек филиалы, 21 тамыз 2013 жылдан «Алматы облысының мәдениет, мұрағаттар және құжаттар басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Алматы облысының мемлекеттік мұрағаты» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің Райымбек филиалы, 22 маусым 2016 жылдан «Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Алматы облысының мемлекеттік архиві» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің Райымбек филиалы болып атаулары бірнеше мәрте өзгертілді.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылдың 31 наурызындағы №653 Жарлығына және Қазақстан Республикасы үкіметінің 2018 жылдың 16 сәуіріндегі №195 Қаулысына сәйкес «Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Алматы облысының мемлекеттік архиві» коммуналдық мемлекеттік мекемесі Райымбек филиалының атауы «Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Алматы облысының мемлекеттік архиві» коммуналдық мемлекеттік мекемесі Кеген филиалы болып өзертілді.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алғалы бері Алматы облысы әкімдігінің 2007 жылғы 27 желтоқсандағы №245 «Алматы облысындағы архивтердің жұмысы және іс-жүргізу жағдайы туралы» Қаулысы негізінде 2013 жылдың 11 желтоқсан айында облыс әкімі А.Ғ.Баталовтың және «Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесінің басшылығымен 28 жылдан кейін қаражат бөлініп, архив жаңа ғимаратқа ие болып, нұр үстіне нұр жауды. Бұл Елбасының облыс әкімінің халық құндылығына деген жанашырлығы және үлкен ілтипаты.
Архив ашылғанда Тоқтарбай Смайылдың басшылығымен, ұжымда жалғыз өзі істеп бастаған. 1987-1994 жылдар аралығында Рысбеков Наби Сатылғанұлы директор қызметін атқарды, архивистер- Ашимова Лиза, Аманқұлова Мінәсиф, есепші- Құныпияева Гүлнар. 1994-2011 жылдар аралығында марқұм Өзбекова Бибігүл Дүйсебекқызы директор болды. Архивистер- Солтангазиева Ұлжалғас Сахариқызы, Нуптекеева Кульбахыт Байқонаққызы, Құныпияева Несіпкүл Қасымбайқызы болды.
Қазіргі уақытта директор- Санатқызы Раушан. Архивистер- Нуптекеева Кульбахыт Байқонаққызы, Қасымшал Дана Әбдіуәлиқызы, ақпараттық жүйелер архивисі Жақсылық Дәулетхан. Жұмыскерлер- Сарбас Жанар, Алимбекова Ұлтуған, Көшербаев Тұрғанбек, Тәліпбаев Жанғабыл қызмет атқаруда.

Архив жұмыс істеген кезеңнен бастап колхоз, совхоздардың, аудандық, ауылдық әкімшіліктерден, ауданның мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарынан, мемлекеттік сақтауға-121 қор, 1928-2017 жылдардағы 34155 мыңнан астам сақтау бірлігі жиналған. Оның ішінде №113 қорында Кеген ауылының тұрғыны, еңбек ардагері, Республикалық дәрежедегі дербес зейнеткер-Әбдікәрімов Қанәділдің және №140 қорында Кеген ауданында комсомолдар ұйымында екінші хатшы, аудандық мәдениет бөлімінің меңгерушісі, Жалаңаш орта мектебінің директоры, аудандық партия комитетінің насихат және үгіт бөлімінің меңгерушісі, аудандық халықтық бақылау комитетінің төрағасы, Кеген, Райымбек ауданының ақсақалдар алқасының төрағасы болған- Совет Оразаевтың жеке қор құжаттары сақталуда.
Қазіргі таңда филиалдың Қазақстан Республикасы «Ұлттық архивтер қоры мен архив туралы» Заңы негізінде 31 ұлттық архив көздері болып табылатын мемлекеттік мекемесіне іс жүргізу, ведомоствалық архивтер жұмысы бойынша әдістемелік және тәжірибелік көмек көрсетіледі. Архив құрылған уақыттан бері, архив қызметінің Ұлттық архив қоры құжаттарының мемлекеттік есебін жүргізу, мемлекеттік сақтауға қабылдау және олардың сақталуын қамтамасыз ету, құжаттарға ғылыми- анықтамалық ақпарат жасау, әлеуметтік құқықтық, тақырыптық сұранымдарды орындау және жетілдіру, жариялау сияқты негізгі бағыттарын жүзеге асырады.
Архив құжаттарды сақтайтын қоймалар мен сақтау орындары ғана емес, Оларды халыққа патриоттық, рухани тәрбие беретін, тарихи білімді зерделеу мен насихаттауға кең мүмкіндік беретін ғылыми мекемеге айналды деп айтуымызға болады.
Биыл «Алматы облысының мемлекеттік архиві» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің Кеген филиалына 40 жыл толып отыр. Осы 40 жыл ішінде көптеген жетістіктерге жеттік.Бұл-тек уақыт межесі ғана емес, ұлт тарихын сақтаудағы баға жетпес мұраны келер ұрпаққа жеткізудің айғағы. Төрт он жылдықта жинақталған құжаттар қоры елдің өткені мен бүгінін байланыстыратын құнды мұра болып табылады. Әрбір сақталатын дерек- болашақ ұрпақ үшін маңызды рухани байлық.
Өткеннің данағылы- қазіргінің баға жетпес байлығы дегендей, бүгінгі күн-ертеңгі тарих. Тарихты халық жасаса-сақтайтын архив. Архив- біздің өткен, бүгінгі және болашақтағы тарихымыз! Тарихын білген ел ғана жетістіктерге жетеді.

Раушан Санатқызы,
«Алматы облысының
мемлекеттік архиві» КММ Кеген филиалының директоры.