Елге сыйлы екі алып: Сәрсековтер әулетінің өнегелі жолы

Әр әулеттің тарихында артында өшпес із қалдырған, ел жадында ерекше сақталған асыл жандар болады. Ондай тұлғалардың ғұмыры тек өз заманына ғана емес, кейінгі ұрпағына да рухани шамшырақ болып қалады. Сәрсековтер әулетінің қос бәйтерегі – Сәрсеков Камал Сәрсекұлы мен Сәрсеков Біләл Сәрсекұлы сондай елге қадірлі, халыққа қызмет еткен өнегелі азаматтар еді. Бұл естеліктердің ақ қағазға түсуіне мұрындық болған – олардың немерелері. Әсіресе аталары жайлы көбірек білгісі келіп, үлкендердің естелігін жинауға ынта танытқан Бекарыстың қызығушылығы осы мақаланың жазылуына себеп болды. Ал сол естеліктерді ұрпақ ұмытпасын, аталарының өнегелі жолы кейінгі буынға үлгі болып қалсын деген ниет.
Қызы Ләйланың естелігінде де әкесінің еңбекқорлығы мен отбасыға деген қамқорлығы ерекше айтылады:
«Біздің бақта алма, өрік ағаштары көп болатын. Түрлі жеміс- жидек егетінбіз. Ол кезде үйде су жоқ болса да, папам тоспадан арықпен суды бұрып әкелетін. Біз арық- арыққа салып, ағаштарды суғарып алатынбыз. Папам бар қиындықтың ебін тауып, бізді бақшаның-ақ жемісін жегізіп өсірді»,- дейді.
Бұл естеліктен Камал атаның кеңпейілдігімен қатар, еңбекқор, табиғатқа жақын, отбасының берекесін ойлаған жан болғанын көреміз. Жоқшылықтың өзінде балаларын маңдай термен өсіріп, адал еңбектің қадірін ұғындырған. Бақтағы әр ағашқа жанашырлықпен қарап, ұрпағына еңбек пен ырыстың байланысын ісімен көрсеткен.
Сәрсеков Камал Сәрсекұлы – Ұлы Отан соғысының ардагері, ел ішінде ерекше сыйлы, адалдықты ту еткен жан болған.Ал Бану қызының естелігінде әкесінің қарапайымдылығы ерекше аталады. Соғыс ардагері ретінде ауылдан бірнеше мәрте үй ұсынылса да:
«Менен де жағдайы төмен адамдар бар, солар алсын», – деп бас тартқан екен. Тіпті ауданның құрметті азаматы ретінде қаладан берілген үйді де қабылдамаған. Бұл — оның адамгершілігі мен кең жүрегінің айқын белгісі еді.Камал ата тек ел ағасы ғана емес, саятшылық өнердің де жанашыры болған. Төрт тазы ұстап, оларды ерекше баптаған. Тазыларының тамағына дейін мұқият қарап, ашымаған, таза ас бергізетін. Атбегілік өнері де өз алдына бөлек әңгіме еді. Саятшылыққа мінетін қос тұлпарын өзі баптап, сәнімен ұстайтын. Бүгінде бұл қасиет кенже ұлы Айбекке дарыған. Айбек те әкесі секілді тазы жүгіртіп, атпен саятшылық жасап, ұлттық өнерді жалғастырып келеді.Камал атаның шаңырағы ел жақсылары тоқтаған қасиетті орда болған. Кезінде қазақтың бұлбұлы Роза Бағланова арнайы келіп, сол үйден дәм татқан екен. Бұл- сол әулеттің қонақжайлығы мен абыройының белгісі.
Ал Біләл Сәрсекұлы — қарапайым еңбек адамы бола тұра, ел ішінде «темірден түйін түйген шебер» атанған ерекше жан. Оның қолынан келмейтін техника болмаған деседі. Машинаның моторын шашып, қайта жинап, жан бітіретін шеберлігіне жұрт сүйсінген. Кеген ғана емес, Шонжы, Шелек, Нарынқол жақтан да көлігін сүйретіп келіп, Біләл атаның көмегіне жүгінгендер көп болған.Қызы Анар тәтенің айтуынша:
«Әкем ешқашан адамды кері қайтармайтын. Күні-түні еңбек ететін».
Совхоздың техникасын уақытылы жөндеп, ел жұмысының тоқтап қалмауына үлкен үлес қосқан. Сондықтан оны басқа жұмысқа жібермей, үнемі техника басында ұстайтын болған. Біләл ата тек шебер ғана емес, рухани дүниесі бай, өте сауатты адам еді. «За рулем», «Огонек» журналдарын үзбей оқып, балаларына «Мурзилка», «Весёлые картинки» секілді балалар журналдарын жаздырып берген.
Үйіндегі кітап сөресі әдеби кітаптарға толы болыпты. Балаларының білім алуына ерекше көңіл бөліп:
«Қалаға барғанда қиналмайсыңдар», — деп үнемі оқуға ынталандырған.
Бірде үйге келген жоғары оқу орнында оқитын азамат таң атқанша әңгімелесіп отырып: «Осындай шалғай ауылдан сіздей білімді адамды кездестіремін деп ойламадым», – деп таңданысын жасырмаған екен.
Біләл ата балаларына адалдықты, тазалықты аманат етіп қалдырды.
«Өтірік айтпаңдар. Біреудің ала жібін аттамаңдар. Ұрлық жасамаңдар. Адал еңбек етіңдер», – деп тәрбиелеген. Өзі де ешқашан дауыс көтермейтін, сабырлы, мәдениетті жан болған.
Бүгінде осы екі алып атаның ұрпақтары ел ішінде түрлі қызмет атқарып, әр салада абыройлы еңбек етіп жүр. Бұл – аталардың ақ жолы мен адал тәрбиесінің жемісі. Әрқайсысының жүріп өткен өмір жолы ұрпағына бағыт-бағдар болып қалды. Мүмкін, бұл- олардың Алладан тілеген тілектерінің қабыл болғаны шығар.Кейбір адамдар өмірден өтсе де, артында өшпейтін із қалдырады. Камал ата мен Біләл ата да сондай жандар еді. Олардың еңбегі, адамгершілігі, қарапайым болмысы мен тәрбиесі бүгінгі ұрпағының жүрегінде мәңгі сақталады.Осындай асыл азаматтардың ғұмыры — бір әулеттің ғана емес, тұтас елдің рухани байлығы.
…Бекарыс, сен — тамыры терең бәйтеректің бұтағысың. Атаның жақсы аты — ұрпаққа қалған аманат. Сондықтан адам өз тегіне қарап марқаюы керек, бірақ сол атқа кір келтірмей, оны абыроймен жалғастыра білуі одан да үлкен жауапкершілік. Камал атаңның кең жүрегі мен елге жасаған жақсылығы, Біләл атаңның адал еңбегі мен білімге деген құрметі – сендерге қалған сарқылмас мұра.«Жақсының аты өлмейді, ғалымның хаты өлмейді» дейді дана халқымыз. Аталар жолын жалғау – тек естелік айту емес, олардың өнегесін өмірде жалғастыру. Елге пайдалы азамат болу, білім іздеу, адал еңбек ету, үлкенді құрметтеп, кішіні ізеттеу – нағыз ұрпақ сабақтастығының белгісі.
Елдің алғысын алу — байлықтан да биік бақыт. Сондықтан қай жерде жүрсең де, атаңдай ел сыйлаған, сөзіне жұрт сенген, жүрегі таза азамат болуға ұмтыл. Өйткені текті әулеттің ұрпағы болу- мақтаныш қана емес, аманат.
«Атадан жақсы ұл туса, елінің туы болады» дейді қазақ. Камал ата мен Біләл атаңның артында қалған ізгі жолы сендердің жүректеріңде жалғасып, келер ұрпаққа да өнеге болып жете берсін. Осындай асыл жандардың ғұмыры – бір әулеттің ғана емес, тұтас елдің рухани қазынасы.
Айжан Омарова,
Ыдырыс Көшкінов атындағы
орта мектептің қазақ тілі мен
әдебиеті пәні мұғалім, журналист.