Баланы тыңдау — оған дер кезінде көмек көрсетудің алғашқы қадамы

Баланы тыңдау — оған дер кезінде көмек көрсетудің алғашқы қадамы

Іле ауданында балалар мен жасөспірімдер арасындағы суицидтік мінез-құлықтың алдын алу – отбасы, мектеп және қоғамның ортақ міндеті.

Балалардың өмірі мен денсаулығын сақтау, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және психологиялық саулығына қамқорлық жасау – қоғам алдындағы маңызды міндеттердің бірі. Әсіресе балалар мен жасөспірімдер арасындағы суицидтік мінез-құлықтың алдын алу үшін тұрақты назар, дер кезінде әрекет ету және ата-аналар, педагогтер, психологтер мен тиісті қызметтердің өзара ынтымақтастығы қажет.

Іле ауданында 58 жалпы білім беретін мектеп бар. Оның 44-і мемлекеттік, 14-і жекеменшік мектеп. Білім беру ұйымдарында 69 мыңнан астам оқушы білім алады. Осыған байланысты әрбір баланың қауіпсіз ортада білім алып, психологиялық тұрғыдан өзін жайлы сезінуіне жағдай жасау ауданның білім беру жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі болып саналады.

Әр мектепте педагог-психологтер жұмыс істейді. Олар оқушылармен жеке және топтық әңгімелер өткізіп, сауалнамалар жүргізеді, түрлі ойындар мен профилактикалық іс-шаралар ұйымдастырады. Бұл жұмыстар балалардың эмоционалдық жағдайын зерделеуге, қарым-қатынас жасау дағдыларын дамытуға, өзара сенімді нығайтуға, жанжалдардың алдын алуға және жасөспірімдердің бойындағы қиындықтарды дер кезінде анықтауға бағытталған. Қажет болған жағдайда мамандар ата-аналармен, педагогтермен және тиісті қызметтермен бірлесе жұмыс жүргізеді.

Балалар мен отбасыларға қолдау көрсетуде «Жанұя» отбасын қолдау орталығының да маңызы зор. Орталықтың негізгі мақсаты – өмірлік қиын жағдайға тап болған отбасыларға көмек көрсету, отбасылық қарым-қатынасты нығайту және туындаған мәселелерді шешуге жәрдемдесу. Орталықтың мектептермен, ата-аналармен және тиісті мекемелермен өзара байланысы балалардың әл-ауқатына кешенді түрде назар аударып, отбасыларға қажетті қолдауды уақтылы көрсетуге мүмкіндік береді.

Іле ауданы әкімінің орынбасары Асқар Садықовтың айтуынша, балалардың амандығы мен болашағы көбіне ересектердің қамқорлығы мен қолдауына байланысты.

«Балалардың өмірі мен денсаулығын сақтау – баршамызға ортақ жауапкершілік. Әрбір бала өзін қауіпсіз сезініп, оны тыңдайтын, түсінетін және қолдайтын адамдар бар екенін білуі керек. Ата-аналар балаларымен көбірек уақыт өткізіп, олардың көңіл күйіне, ішкі толғаныстарына және құрдастарымен қарым-қатынасына назар аударғаны жөн. Кейде шын жүректен сөйлесу мен қарапайым адами қолдаудың өзі үлкен маңызға ие. Біздің міндетіміз – отбасы, мектеп және қоғамның күш-жігерін біріктіріп, балалар мен жасөспірімдердің қиындықтарын дер кезінде байқап, оларды шешуге көмектесу», – деп атап өтті Асқар Садықов.

Баланың мінез-құлқындағы өзгерістерді дер кезінде байқау да ерекше маңызды. Оның тұйықталуы, көңіл күйінің төмендеуі, бұрын қызығушылық танытқан істеріне ынтасының жоғалуы, жалғыздық сезімі немесе үмітсіздік туралы сөздері ересектердің назарынан тыс қалмауы тиіс. Мұндай жағдайда баланы кінәламай, сөкпей, сабырмен тыңдап, қажет болған жағдайда білікті маманның көмегіне жүгіну керек.

Сонымен қатар буллинг пен кибербуллингтің алдын алу да өзекті мәселе болып отыр. Құрдастары тарапынан жасалған қорлау, кемсіту және интернеттегі қудалау баланың психологиялық жағдайына кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан мектептерде өзара сыйластық мәдениетін қалыптастыру, жанжалдарды бейбіт жолмен шешуге үйрету және қорлау жағдайларына дер кезінде ден қою маңызды.

Балалар мен жасөспірімдер арасындағы суицидтік мінез-құлықтың алдын алу білім беру ұйымдарының, медициналық және психологиялық қызметтердің, «Жанұя» отбасын қолдау орталығының, құқық қорғау органдарының және ата-аналардың бірлескен жұмысы арқылы жүзеге асуы тиіс. Бұл бағыттағы жұмыс бір реттік іс-шаралармен шектелмей, балаларға тұрақты қолдау көрсетуді, психологиялық көмектің қолжетімділігін және қиын жағдайға тап болған отбасылармен жүйелі жұмыс жүргізуді қамтуы қажет.

Балалар мен ата-аналар көмек алу үшін Қазақстандағы балалардың құқықтарын қорғау және отбасыларды қолдау мәселелері бойынша бірыңғай 111 байланыс орталығына да жүгіне алады. Өмірге тікелей қауіп төнген жағдайда шұғыл қызметтерге дереу хабарласу қажет.

Балаларға қамқорлық күнделікті көңіл бөлуден, жылы сөзден және оларды тыңдай білуден басталады. Әрбір бала өзінің жалғыз емес екенін, сезімдері мен ойларының маңызды екенін және қиын сәтте көмекке келетін ересектердің бар екенін сезінуі керек.

Баланы тыңдау, оның жан дүниесіндегі өзгерістерді дер кезінде байқап, көмек қолын созу – оның өмірі мен болашағын сақтауға жасалған маңызды қадам. Бұл – отбасының ғана емес, мектеп пен бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі.