Кітаппен бірге өсу: оқушының рухани әлемін қалай байытамыз?

Кітап – адамзаттың ғасырлар бойы жинақтаған рухани қазынасы. Ол адамға тек білім беріп қана қоймай, ойлануға, сезінуге, жақсылық пен жамандықты ажыратуға, өмірлік құндылықтарды түсінуге үйретеді. Әсіресе оқушының тұлға болып қалыптасу кезеңінде кітаптың тәрбиелік мәні зор. Кітаппен бірге өскен бала сөздік қоры мол, ойы терең, рухани дүниесі бай, өз пікірін еркін жеткізе алатын азамат болып қалыптасады.
Қазіргі цифрлық заманда оқушылардың кітап оқуға қызығушылығын арттыру – педагогтер алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі. Телефон мен әлеуметтік желіге тәуелді назарды кітапқа бұру үшін оқуды міндет ретінде емес, қызықты әрі мағыналы әрекет ретінде ұйымдастыру қажет. Мұнда мұғалімнің шығармашылық ізденісі мен заманауи педагогикалық тәсілдері ерекше рөл атқарады.

Осы бағытта біздің мектебімізде «Оқуға құштар мектеп – Podcast: Бір сынып. Бір кітап. Бір ой» жобасы жүргізіліп жатыр. Жобаның негізгі мақсаты – оқушыларды жас ерекшеліктеріне сай көркем шығармаларды оқуға баулу, оқыған кітаптары бойынша ой бөлісу, пікір айту және кітап оқу мәдениетін қалыптастыру. Жоба аясында әр сыныпқа белгілі бір шығармалар ұсынылып, олардың мазмұны мен негізгі идеялары оқушылардың танымдық және рухани дамуына бағытталады.
Мысалы, бастауыш сынып оқушылары қазақ ертегілері мен Ыбырай Алтынсариннің тәрбиелік мәні жоғары әңгімелерін оқып, қиял, еңбекқорлық, адамгершілік туралы түсініктерін кеңейтеді. Орта буын оқушылары Абай шығармалары, Ілияс Жансүгіров поэмалары, Мұхтар Мағауин, Дулат Исабеков сияқты қаламгерлердің туындылары арқылы ұлттық құндылықтарды, табиғатты, өнерді, қоғам мен адам арасындағы қарым-қатынасты таниды. Ал жоғары сынып оқушылары Ілияс Есенберлиннің тарихи шығармалары, Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы», Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» еңбегі арқылы тарих, елдік, тұлға, қоғам және философиялық ой мәселелерін зерделейді.

Жобаның «Бір сынып. Бір кітап. Бір ой» қағидасы оқушыларды ортақ шығарма төңірегінде пікір алмасуға жетелейді. Кітапты оқығаннан кейін подкаст жазу, кейіпкерлерге мінездеме беру, шығармадағы мәселені талқылау, «Менің түйген ойым» тақырыбында шағын эссе жазу сияқты жұмыстар ұйымдастыруға болады. Бұл тәсіл оқушының оқу сауаттылығын ғана емес, сөйлеу мәдениетін, сыни ойлауын және шығармашылық қабілетін де дамытады.
Кітап оқу барысында оқушы адалдық, достық, жауапкершілік, отансүйгіштік, мейірімділік сияқты құндылықтарды бойына сіңіреді. Мұғалімнің міндеті – шығарма мазмұнын сұраумен шектелмей, «Бұл шығарма саған қандай ой салды?», «Кейіпкердің орнында болсаң не істер едің?», «Шығармадағы мәселе бүгінгі қоғамда кездесе ме?» деген сұрақтар арқылы оқушыны терең ойландыру.
Қорытындылай келе, кітап — оқушының рухани әлемін байытатын, тілін дамытатын және тұлғалық қасиеттерін қалыптастыратын қуатты тәрбие құралы. Мектебіміздегі «Оқуға құштар мектеп» жобасы осы мақсатқа бағытталған маңызды бастама деп ойлаймын. Бір сыныптың бір кітапты оқып, бір оймен бөлісуі — біртұтас оқырмандық орта қалыптастырудың тиімді жолы. Кітаппен бірге өскен ұрпақ өз тарихын танитын, ұлттық құндылығын бағалайтын, ойы еркін әрі рухы биік тұлға болып қалыптасады.
Мөлдір Тазабек,
С.Серкебаев атындағы мектеп-гимназиясының ағылшын
тілі пәнінің мұғалімі.