Конституция – қоғам мен мемлекет дамуының құқықтық бағдары
Конституция – қоғам мен мемлекет дамуының құқықтық бағдары
Конституция – мемлекеттің іргетасы, елдің даму бағытын айқындайтын және әрбір азаматтың құқықтары мен бостандықтарының негізін қалайтын басты құжат. Сондықтан жаңа Конституция мәселесі тек заңгерлер мен мемлекеттік қызметшілердің ғана емес, бүкіл қоғамның назарында болуы тиіс деп есептеймін.
Менің пайымдауымша, Конституцияның негізгі мәні – адам мен мемлекет арасындағы қарым-қатынасты құқықтық тұрғыдан реттеп, азаматтардың заң алдындағы теңдігін қамтамасыз ету. Әрбір адам өзінің құқығы мен міндетін біліп, қоғамдағы орнын түсінген кезде құқықтық мәдениет қалыптасады. Ал құқықтық мәдениеті жоғары қоғамда заңға құрметпен қарау, өзгенің пікірін сыйлау және ортақ жауапкершілікті сезіну маңызды орын алады.
Жаңа Конституция туралы сөз қозғағанда, ең алдымен, оның қоғам өміріне ықпалын, азаматтардың күнделікті тіршілігімен байланысын түсіну қажет. Конституциялық нормалар мемлекеттік басқару жүйесінің жұмысынан бастап, адамның жеке құқықтарын қорғауға дейінгі көптеген маңызды мәселелерді қамтиды. Осы тұрғыдан алғанда, әрбір өзгерістің мазмұнын түсіндіру, оның мақсаты мен құқықтық салдарын халыққа қолжетімді тілде жеткізу – маңызды міндеттердің бірі.
Сонымен бірге, заңның үстемдігі қағаз жүзіндегі қағида болып қалмауы керек. Ол күнделікті өмірде, мемлекеттік органдардың жұмысында, азаматтардың өзара қарым-қатынасында нақты көрініс табуы қажет. Заң алдында барлығының тең болуы, адамның ар-намысы мен қадір-қасиетінің қорғалуы, әрбір азаматтың өз ойын заң шеңберінде еркін білдіру мүмкіндігі – құқықтық мемлекеттің маңызды белгілері.
Конституциялық өзгерістерге қатысты қоғамдық пікірдің де маңызы зор. Азаматтардың ұсыныстарын тыңдау, түрлі көзқарастарды талқылау және құқықтық ақпараттың ашықтығын қамтамасыз ету қоғамның мемлекеттік үдерістерге саналы түрде қатысуына жол ашады. Бұл ретте әр адам ақпаратты сенімді дереккөздерден алып, мәселеге жауапкершілікпен қарағаны жөн.
Меніңше, ел болашағының берік болуы тек заңдардың сапасына ғана емес, олардың орындалуына және қоғам мүшелерінің құқықтық жауапкершілігіне де байланысты. Конституцияның қағидаттарын құрметтеу отбасынан басталып, білім беру ұйымдарында, еңбек ұжымдарында және қоғамдық ортада жалғасын табуы тиіс.
Қорыта айтқанда, Конституция – бүгінгі қоғамның құқықтық тірегі әрі келешек ұрпақтың болашағына қатысты маңызды құжат. Оның мәнін түсіну, заңды құрметтеу және азаматтық жауапкершілікті сезіну әрқайсымыз үшін маңызды. Құқық пен міндет қатар жүретінін ұмытпай, елдің дамуына өз үлесімізді қосу – ортақ парызымыз.
Батырбай Нұршуақ
