Ата Заңдағы адам құқығы – қоғамның басты құндылығы
Ата Заңдағы адам құқығы – қоғамның басты құндылығы
Конституция – мемлекет өмірінің негізгі қағидаларын белгілейтін құқықтық құжат қана емес, әрбір азаматтың бүгінгі өмірі мен ертеңгі болашағына әсер ететін маңызды негіз. Сондықтан жаңа Конституция туралы ой қозғағанда, ең алдымен, адам құқығы, қоғамдық жауапкершілік, заң үстемдігі және ұрпақ алдындағы міндет секілді құндылықтарға назар аударуымыз қажет.
2026 жылғы 15 наурызда республикалық референдумда қабылданған жаңа Конституция 1 шілдеден бастап күшіне енді. Ата Заңның жаңаруы еліміздің конституциялық дамуының жаңа кезеңін бастады.
Менің пайымдауымша, Конституцияның қоғамдағы маңызын түсіну үшін оның әрбір азаматқа қандай жауапкершілік жүктейтінін және қандай құқықтық кепілдіктер беретінін білу қажет. Өйткені мемлекет пен қоғамның қарым-қатынасы өзара сенімге, заң талаптарын сақтауға және адамның қадір-қасиетін құрметтеуге негізделгенде ғана орнықты дами алады.
Жаңа Конституцияда адам құқықтары мен бостандықтарына, заң үстемдігіне, қоғамдық келісімге, білім мен ғылымды дамытуға, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғауға қатысты қағидаттар қамтылған. Бұл бағыттар қазіргі қоғамның қажеттіліктерімен тығыз байланысты.
Мәселен, білім мен ғылымды дамыту мәселесі елдің болашағымен тікелей сабақтас. Білімді, ізденімпаз әрі жауапкершілігі жоғары ұрпақ қалыптастыру – отбасының да, білім беру ұйымдарының да, жалпы қоғамның да ортақ міндеті. Ал құқықтық тәрбие жас кезден басталуы тиіс. Өз құқығын білетін, өзгенің пікірін құрметтейтін және заң талаптарын сақтайтын азамат қоғамның дамуына саналы түрде үлес қоса алады.
Тағы бір маңызды мәселе – заң алдындағы жауапкершілік. Заңды білу мен оны құрметтеу бір-бірімен тығыз байланысты. Қоғамдық тәртіпті сақтау, адал еңбек ету, мемлекеттік мүлікке ұқыпты қарау, өзгенің құқығына нұқсан келтірмеу сияқты қарапайым әрекеттердің өзі құқықтық мәдениеттің көрсеткіші болып табылады.
Сонымен қатар, Конституцияның қағидаттарын іске асыруда мемлекеттік органдардың ашықтығы мен жауапкершілігі, азаматтардың өтініштері мен ұсыныстарына назар аудару маңызды. Халық пен мемлекет арасындағы байланыс өзара түсіністікке негізделсе, қоғамдық мәселелерді шешуге азаматтардың қатысу мүмкіндігі де кеңейеді
Меніңше, Конституцияның шынайы маңызы оның күнделікті өмірде орындалуымен айқындалады. Құқықтық нормалар азаматтардың құқығын қорғауға қызмет етіп, әрбір адам өз міндетін сезінген кезде ғана заң мен тәртіп қағидаттары қоғамның берік ұстанымына айналады.
Ата Заңды құрметтеу – мемлекетті құрметтеу, ал оның қағидаттарын сақтау – болашақ алдындағы жауапкершілікті сезіну. Жаңа Конституцияның мазмұнын терең түсініп, құқықтық мәдениетімізді арттыру және қоғам өміріне жауапкершілікпен қарау әрқайсымыз үшін маңызды. Себебі елдің келешегі ортақ құндылықтарды бағалай білетін, заңды құрметтейтін және өз ісіне жауап бере алатын азаматтардың қолында.
Бақытбекұлы Нұркелді
