ЕҢБЕКПЕН ЕЛГЕ ҮЛГІ БОЛҒАН ТҰЛҒАЛАР

Кеген аудандық тарихи- өлкетану музейінде мемлекет және қоғам қайраткерлері, Социалистік Еңбек Ерлері Қасен Жүнісов пен Молдақын Мүсіралиевтің туғанына 120 жыл толуына орай «Еселі еңбек ерлері» атты тақырыптық экскурсия ұйымдастырылды. Іс-шараның негізгі мақсаты – ел дамуына өлшеусіз үлес қосқан еңбек адамдарының өнегелі өмір жолын жас ұрпаққа таныстыру, олардың қажырлы еңбегі мен елге сіңірген қызметін дәріптеу, туған жер тарихына деген құрметті арттыру. Экскурсия барысында келушілерге Қасен Жүнісов пен Молдақын Мүсіралиевтің өмірбаяны, еңбек жолы және қоғамдық қызметі туралы жан-жақты мәлімет берілді. Олар өз дәуірінде ауыл шаруашылығының дамуына ерекше үлес қосып, елдің әлеуметтік- экономикалық өркендеуіне аянбай еңбек еткен азаматтар ретінде тарихта қалды. Өз ісіне деген адалдығы, еңбекқорлығы мен ұйымдастырушылық қабілетінің арқасында жоғары мемлекеттік марапаттарға ие болып, Социалистік Еңбек Ері атағын алған тұлғалар бүгінде кейінгі ұрпаққа үлгі болып келеді. Мұндай танымдық шаралар жастардың тарихи санасын қалыптастырып, туған өлкенің тарихын тереңірек тануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, еңбек адамының қоғамдағы мәртебесін дәріптеп, адал еңбек пен елге қызмет етудің маңызын ұғындыруға ықпал етеді.
Қасен Жүнісов – 1906 жылы Жаркент уезі Қайнар ауылында дүниеге келген. 1920 – жылдардағы комсомол қозғалысы жастарды еңбекке, елге қызмет етуге тәрбиелеген үлкен мектеп болды. Олар мұның бәрін өздерінің жалынды сөз, жасампаз істерімен дәлелдеп, өз аттарын тарихқа алтын әріптермен жазып кеткен жандар. Қ.Жүнісовтың еңбек жолы сол 20-жылдардағы комсомол жұмысында басталды. Сөйтіп, шыңдалған ол одан кейінгі жылдары халық комиссариатында басшы қызмет атқарды. Республика ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары болды. Ал, 1955 жылдан 1959 жылға дейін Кеген ауданындағы «Қарқара» кеңшарында директор болып істеп, ауыл шаруашылығының шебер ұйымдастырушысы екенін тағы бір дәлелдеді. Бұл жылдар ауыл шаруашылық техникаларының тапшы, технологиясының төмен кезі еді. Таулы өңірдің тосын табиғатымен санаспасқа тағы болмайтын. Егіс кезінде бір күн кешігу немесе мерзімінен ерте тұқым себудің арты қиынға соғады. Осымен бәрін тап басып, диқандармен тіл табыса білген шебер ұйымдастырушы совхозда егіс көлемін ұлғайтып қоймай оның өнімділігін арттыра білді. Елімізде тың игеру басталған алғашқы жылдары совхозда егіс көлемі 20 мың гектарға жетті. Оның әр гектарынан 23 центнерден өнім алынып, мемлекетке 600 мың пұт астық өткізілді. Бұл бүкіл аудан беретін астықтың тең жартысынан астамы еді. Тың және тыңайған жерлерді игерудегі осы табысы үшін Қарқара кеңшарының директоры Қ.Жүнісовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1957 жылғы 11 қаңтардағы Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілген.
Молдақын Мүсіралиев – Социалистік Еңбек Ері, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері. Ол 1906 жылы Райымбек ауданы Сарыжаз ауылында дүниеге келген. Қазақтың арқар– меринос қойының шығарылуында Кеген ауданы, «Қызылту» ұжымшарының өзіндік ерекше орны бар. Қойдың осынау асыл тұқымын шығарып өсіруде ұжымшар төрағасы Молдақын Мүсіралиевте елеулі еңбек сіңіріп, сүбелі үлес қосты. Еңбек жолын 1925 жылы селолық комсомол ұйымының хатшысы болудан бастап, өзін жастардың жігерлі жетекшісі ретінде көрсете білді. Ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түскен ол бұдан кейін партия, Кеңес, шаруашылық жұмыстарына тартылды. Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944-1952 жылдары жоғарыда аталған «Қызылту» ұжымшарының төрағасы болып істеді. Бұл жылдар оның өміріндегі ең бір елеулі кезең болды. Шаруашылық жұмыстарын үлгілі ұйымдастырумен қатар мал тұқымын асылдандыруға ерекше көңіл бөліп, жаңа қой тұқымын шығаруға белсене атсалысты. Осындай ерен еңбектері үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығы бойынша Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Ал 1950 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері атанды. М.Мүсіралиев 1964 жылға дейін ауданның ұжымшар, кеңшарларында басшы қызметтерде жемісті жұмыстар істеді. Соның бәрінде де Мүсіралиевке тән қолтаңба қалдырды. Елі ерен ер азаматтың есімін есте сақтап келеді. Кеген ауданы, Кеген ауылында бір көше оның есімімен аталады.
Социалистік Еңбек Ері – Кеңес Одағындағы (КСРО) ең жоғары азаматтық марапаттардың бірі. Бұл атақ 1938 жылы тағайындалды және елдің экономикасын, ауыл шаруашылығын, өнеркәсібін, ғылымын, мәдениетін дамытуға ерекше үлес қосқан азаматтарға берілді.
Бұл атақ:
* егіннен рекордтық өнім алған диқаншыларға;
* мал басын көбейтіп, жоғары көрсеткішке жеткен малшыларға;
* өндірісте үздік еңбек еткен жұмысшыларға;
* шахтерлерге, құрылысшыларға;
* ғалымдар мен өнертапқыштарға;
* ел экономикасының дамуына зор үлес қосқан басшыларға берілді.
Социалистік Еңбек Ерлері:
* ауыл шаруашылығының дамуына еңбек сіңірді;
* жаңа өндіріс орындарын іске қосты;
* еңбек өнімділігін бірнеше есе арттырды;
* соғыстан кейінгі елді қалпына келтіруге белсенді қатысты;
* өз саласында өзгелерге үлгі болып, жоғары нәтижелерге қол жеткізді.
Социалистік Еңбек Ері атағын алған азаматтарға:
* «Орақ пен Балға» алтын медалі;
* Ленин ордені табысталды. Бұл КСРО-дағы ең жоғары мемлекеттік марапаттардың бірі болды.
Қазақстаннан жүздеген азамат осы жоғары атаққа ие болды. Олардың қатарында атақты диқан, шопан, жылқышы, механизаторлар, өндіріс озаттары мен мемлекет қайраткерлері болды. Олар елдің ауыл шаруашылығы мен өнеркәсібін дамытуға зор үлес қосып, кейінгі ұрпаққа еңбекқорлықтың үлгісін қалдырды. Соғыстан кейінгі жылдары елдің ауыл шаруашылығы мен экономикасы айтарлықтай дамыды. Оның көтерілуіне аянбай еңбек еткен 16 жерлесімізге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. «Социалистік Еңбек Ері – бейбіт еңбекпен елдің дамуына өлшеусіз үлес қосқан азаматтарға берілген ең жоғары марапат. Бұл атаққа ие болған тұлғалар адал еңбегімен, кәсіби шеберлігімен және халық игілігі жолындағы қызметімен тарихта мәңгілік із қалдырды.»
Кеген аудандық тарихи-өлкетану музейі алдағы уақытта да ұлттық құндылықтарды насихаттауға, тарихи тұлғалардың өмірі мен мұрасын кеңінен танытуға бағытталған мәдени-ағартушылық іс-шараларды тұрақты түрде өткізуді жалғастырады. Өткенін құрметтеген елдің болашағы баянды болмақ. Сондықтан ел игілігі жолында аянбай еңбек еткен арда азаматтардың есімі мен өнегелі өмір жолын кейінгі ұрпаққа насихаттау – музейдің маңызды міндеттерінің бірі.
Аяулым Ақымжан,
Кеген аудандық тарихи – өлкетану
музейінің экскурсия жетекшісі.